Sztuczna inteligencja w małych firmach w Polsce: skąd bierze się dystans?

Sztuczna inteligencja w polskich firmach jest wciąż domeną dużych organizacji, a małe przedsiębiorstwa zostają w tyle. Według danych Eurostat z 2025 roku AI wykorzystuje 5,8% firm zatrudniających od 10 do 49 osób, podczas gdy w dużych organizacjach odsetek ten sięga 45,8%. Dla właściciela jednoosobowej działalności czy kilkunastoosobowego zespołu to sygnał, że sama technologia nie jest już barierą, a bardziej chodzi o brak wiedzy, czasu i przygotowania.

Jak wygląda dystans Polski do Unii Europejskiej?

Polskie firmy nie tylko korzystają z AI rzadziej niż w dużych gospodarkach, ale także wyraźnie ustępują przeciętnej unijnej w każdej kategorii wielkości. Poniższe zestawienie pokazuje, jak daleko jesteśmy od średniej.

Najbardziej widoczny jest dystans w firmach średniej wielkości, a najmniejszy w dużych organizacjach. Wynika z tego, że firmy, które dysponują zapleczem administracyjnym i działem IT, adaptują nowe narzędzia szybciej, a pozostałe potrzebują wsparcia z zewnątrz.

Podobna prawidłowość widać w ogólnej cyfryzacji. Według Komisji Europejskiej z 2025 roku podstawową intensywność cyfrową ma 59% polskich MŚP, wobec 71,4% w całej Unii. Różnica wynosi 12,4 punktu procentowego, więc luka dotyczy nie tylko AI, lecz całego fundamentu cyfrowego.

Dlaczego małe firmy zostają w tyle?

Najczęściej za opóźnienie odpowiadają trzy czynniki: brak kompetencji w zespole, ograniczony budżet na eksperymenty i obawa przed błędami w obsłudze danych klientów. Ten ostatni punkt ma w Polsce szczególne znaczenie. Z danych przytaczanych w materiale MyCompanyPolska.pl wynika, że 95,9% organizacji nie jest jeszcze gotowych na wdrożenie AI zgodne z RODO. Zanim firma zacznie wprowadzać narzędzia, które przetwarzają dane osobowe klientów, powinna więc uporządkować zasady przechowywania i udostępniania informacji.

Warto też zauważyć, że rynek pracy wokół AI rośnie. Zarobki za pracę z tą technologią sięgają według tych samych źródeł do 37 tys. zł miesięcznie, co pokazuje, że kompetencje w tym obszarze mają realną wartość także w mniejszych ośrodkach.

Jak zacząć wdrażać AI krok po kroku?

Dla małej firmy lokalnej dobrym punktem wyjścia jest prosty plan, a nie szeroka transformacja. Można go podzielić na cztery etapy:

1. Diagnoza. Sprawdź, które procesy zabierają najwięcej czasu: obsługę zapytań, fakturowanie, tworzenie ofert lub publikację treści w mediach społecznościowych.
2. Wybór jednego obszaru. Zacznij od zadania, które da się zmierzyć, na przykład czasu odpowiedzi na wiadomości od klientów.
3. Dobór narzędzia i test. Wypróbuj rozwiązanie na ograniczonej próbce, zanim wdrożysz je w całej firmie.
4. Kontrola zgodności. Przed wdrożeniem sprawdź, jakie dane trafiają do narzędzia i czy ich przetwarzanie jest zgodne z RODO.

Programy wspierające, takie jak WAMA EDIH, mogą ułatwić pierwszy krok. Projekt obejmuje diagnozy dojrzałości cyfrowej, co pozwala ocenić punkt wyjścia bez kosztownych eksperymentów. Fundacja Koalicji na Rzecz Polskich Innowacji zapowiada kontynuację działań, współpracę z ekspertami oraz pomoc w doborze narzędzi, co warto śledzić, jeśli prowadzisz firmę w regionie.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli prowadzisz małą firmę lokalną, dystans między Polską a UE i między małymi a dużymi przedsiębiorstwami jest dla ciebie informacją praktyczną. Nie musisz od razu inwestować w rozbudowane systemy. Wystarczy wybrać jeden proces, w którym AI da oszczędność czasu, przetestować go i dopiero potem rozszerzać. Pamiętaj jednak o ochronie danych klientów, bo to właśnie ona najczęściej zatrzymuje wdrożenia. Zanim zaczniesz, skorzystaj z bezpłatnej lub dofinansowanej diagnozy, a w planie uwzględnij czas na szkolenie zespołu. Firmy, które zrobią to w tym roku, mają szansę zmniejszyć dystans do większych konkurentów, zanim luka się pogłębi.