AI w małych firmach w Polsce: dlaczego dystans do Unii rośnie

Sztuczna inteligencja w polskich małych firmach jest wciąż rzadkością: według danych Eurostatu za 2025 rok z AI korzysta 5,8% przedsiębiorstw zatrudniających od 10 do 49 osób. Dla porównania w dużych firmach w Polsce ten odsetek wynosi 45,8%, a średnia unijna dla małych podmiotów to 17%.

Jak duży jest dystans między polskimi a unijnymi firmami?

Różnica najmocniej widoczna jest w segmencie małych przedsiębiorstw, gdzie wskaźnik w Polsce jest prawie trzykrotnie niższy niż średnia unijna. Dystans maleje wraz ze wzrostem firmy, ale nie znika w żadnej grupie.

Dane pochodzą z Eurostatu za 2025 rok. Warto zwrócić uwagę, że nawet duże polskie firmy pozostają w tyle za unijną średnią, a luka wśród małych podmiotów jest najbardziej dotkliwa.

Dlaczego małe firmy inwestują w AI rzadziej?

Brak pieniędzy to jeden z powodów, ale nie jedyny. Duże organizacje inwestują w sztuczną inteligencję około osiem razy częściej niż małe, co wynika nie tylko z zasobności, lecz także z organizacji pracy. Mają działy IT, zespoły specjalistów i budżety, które pozwalają testować rozwiązania bez ryzyka dla całej firmy.

Mała firma zwykle nie ma tego luksusu. Właściciel sam wybiera narzędzia, sam sprawdza ich działanie i często nie dysponuje osobą, która zna się na technologii. Brak know-how bywa więc ważniejszy niż brak kapitału, bo nawet niewielka kwota nie przyniesie efektu, jeśli nikt nie wie, co wdrożyć.

Czy cyfryzacja podstawowa ma znaczenie dla AI?

Tak. Sztuczna inteligencja zwykle opiera się na uporządkowanych danych, sprawnym obiegu dokumentów i działających systemach sprzedaży czy księgowości. Według Komisji Europejskiej za 2025 rok fundamentalna cyfryzacja polskich MŚP sięga 59%, podczas gdy średnia unijna to 71,4%. Oznacza to, że część firm musi najpierw uporządkować podstawy, zanim zacznie myśleć o AI.

Czym jest projekt WAMA EDIH i jak może pomóc?

WAMA EDIH to projekt realizowany w latach 2024–2026, którego celem jest wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw w cyfrowym rozwoju. Według zapowiedzi organizatorów ma obejmować około tysiąca usług dla MŚP o łącznej wartości ok. 20 mln zł. Do tej pory zrealizowano 360 badań zaawansowania technologicznego.

Organizatorzy zapowiadają też łączenie biznesu ze specjalistami, pomoc w wyborze oprogramowania oraz szkolenia. Dla właściciela, który nie wie, od czego zacząć, taka asysta może być cenniejsza niż sam dostęp do technologii.

Jak krok po kroku zacząć wdrażanie AI w małej firmie?

1. Zrób przegląd procesów. Zapisz, które czynności zabierają najwięcej czasu: odpowiedzi na powtarzalne zapytania, tworzenie ofert, obsługa faktur czy planowanie.
2. Wybierz jeden obszar. Jeden proces łatwiej ocenić niż całą firmę. Dzięki temu wiadomo, czy narzędzie realnie oszczędza czas.
3. Przeprowadź test na małą skalę. Ustal z góry, co ma się poprawić, na przykład czas przygotowania oferty, i porównaj wyniki po kilku tygodniach.
4. Skorzystaj z doradztwa. Jeśli brakuje kompetencji w zespole, warto poszukać wsparcia programów publicznych lub doradców, zanim wybierze się płatne subskrypcje.
5. Zadbaj o dane. Uporządkowane pliki i jasne zasady przechowywania informacji ułatwiają każde kolejne wdrożenie.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla przedsiębiorcy z sektora MŚP najważniejszy wniosek jest prosty: luka między polskimi a unijnymi firmami nie wynika wyłącznie z braku pieniędzy, lecz z braku ludzi i procesów, które pozwalają technologię wykorzystać. Najbliższe lata pokażą, czy mniejsze firmy zdążą nadrobić dystans, zanim konkurencja z większymi zasobami przyspieszy. Warto zacząć od małego kroku: przeglądu procesów, jednego pilotażu i skorzystania z dostępnego wsparcia, takiego jak projekt WAMA EDIH.