Dostęp banków do danych ZUS: co zmieni się od listopada 2026
Od listopada 2026 banki będą mogły sprawdzić zaległości składkowe firmy bezpośrednio w ZUS.
Od 1 listopada 2026 roku wejdzie w życie nowy mechanizm, który zmieni sposób, w jaki banki weryfikują sytuację finansową firm ubiegających się o kredyt lub pożyczkę. Instytucje finansowe będą mogły uzyskać dostęp do informacji o zaległościach składkowych bezpośrednio z systemów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pod warunkiem udzielenia przez przedsiębiorcę jednorazowej zgody.
Zmiana wynika z nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw we wrześniu 2025 roku. Ustawodawca przewidział dwunastomiesięczny okres przygotowawczy, aby zarówno ZUS, jak i instytucje finansowe mogły się do tego przystosować.
Kto będzie miał dostęp do danych ZUS?
Prawo do pobierania informacji ze złożoną zgodą płatnika będą mieć banki, instytucje finansowe, kredytowe, pożyczkowe oraz przedsiębiorcy. To ostatnie grono może się wydać zaskakujące — przedsiębiorcy będą mogli sprawdzać zaległości składkowe swoich potencjalnych kontrahentów, aby ocenić ich wiarygodność finansową przed nawiązaniem współpracy.
Dostęp będzie całkowicie bezpłatny i odbywać się drogą elektroniczną. Nie będzie wymagać żadnych opłat ani specjalnych procedur — wystarczy zgoda i możliwość przetwarzania danych przez ZUS.
Jakie informacje będą dostępne?
Kluczową cechą tego mechanizmu jest ograniczenie zakresu danych. Bank lub przedsiębiorca będzie mógł zobaczyć:
- identyfikator firmy (numer REGON lub NIP)
- nazwę podmiotu
- okres rozliczeniowy
- stan rozliczeń składek (czyli informację o zaległościach)
Natomiast pozostaną całkowicie niedostępne:
- przychody i dochody
- wysokość wynagrodzeń pracowników
- nazwiska pracowników
- liczba ubezpieczonych osób
To rozwiązanie stanowi kompromis między potrzebą banków do oceny ryzyka kredytowego a ochroną prywatności i tajemnicy biznesowej przedsiębiorcy.
| Informacja | Dostępna dla banku | Ukryta |
|---|---|---|
| Identyfikator firmy (NIP/REGON) | ✓ | — |
| Nazwa firmy | ✓ | — |
| Okres rozliczeniowy | ✓ | — |
| Stan zaległości składkowych | ✓ | — |
| Przychody i dochody | — | ✓ |
| Wysokość wynagrodzeń | — | ✓ |
| Dane pracowników | — | ✓ |
| Liczba ubezpieczonych | — | ✓ |
Jak będzie wyglądać proces udzielenia zgody?
Zgoda będzie wymagana za każdym razem, gdy bank lub inny podmiot będzie chciał uzyskać dostęp do danych. Nie będzie to stała autoryzacja, lecz jednorazowa zgoda na konkretny dostęp.
Udzielić ją będzie można na dwa sposoby:
- Bezpośrednio w ZUS
- Za pośrednictwem banku lub kontrahenta, który będzie pośrednikiem w procesie
ZUS będzie notować każdą udzieloną zgodę i rejestrować, który podmiot uzyskał dostęp do danych. To rozwiązanie zapewnia transparentność i kontrolę — przedsiębiorca będzie wiedział, kto i kiedy sprawdzał jego informacje o zaległościach.
Co to oznacza dla Twojej firmy?
Dla przedsiębiorcy to zmiana o charakterze przede wszystkim proceduralnym. Jeśli będziesz ubiegać się o kredyt lub pożyczkę, bank będzie mógł szybciej i łatwiej zweryfikować, czy Twoja firma reguluje zobowiązania wobec ZUS. Nie będzie już konieczne pobieranie tradycyjnego zaświadczenia — wystarczy Twoja zgoda na dostęp do danych.
Istnieje jednak ważne rozróżnienie: zaświadczenie o niezaleganiu będzie dostępne nadal, ale ma inne znaczenie. Zaświadczenie potwierdza, że nie ma zaległości. Natomiast dostęp przez bank ujawnia zaległości, jeśli istnieją. Jeśli chcesz uniknąć ujawniania problemów ze składkami, możesz odmówić dostępu — ale wówczas bank może utrudnić lub odrzucić wniosek kredytowy.
Dla przedsiębiorców, którzy będą chcieć sprawdzić wiarygodność swoich kontrahentów, to narzędzie upraszcza weryfikację. Zamiast czekać na zaświadczenie od partnera biznesowego, będą mogli szybko sprawdzić, czy ma zaległości wobec ZUS.
Aspekty praktyczne: co warto wiedzieć
Wdrożenie tego mechanizmu pochłonie ZUS około 3,7 miliona złotych, z czego 393 tysiące złotych rocznie będzie przeznaczone na utrzymanie systemu. To oznacza, że infrastruktura będzie niezawodna i dobrze sfinansowana.
Jednak do 5 października 2025 roku ZUS nie opublikował jeszcze szczegółowych procedur ani wzoru formularza do udzielania zgody. Oznacza to, że przedsiębiorcy powinni śledzić komunikaty ZUS w kolejnych miesiącach, aby poznać dokładne kroki, które będą musieli podjąć.
Zmiana dotyczy wyłącznie płatników składek — czyli firm i osób prowadzących działalność gospodarczą. Pracownicy na etacie nie będą objęci tym mechanizmem, ponieważ ich składki są płacone przez pracodawcę.
Alternatywy i przejściowe rozwiązania
Jeśli nie chcesz udzielać dostępu do swoich danych ZUS bankowi, tradycyjne zaświadczenie o niezaleganiu pozostanie dostępne. Możesz je pobrać i dostarczyć jako dowód swojej wiarygodności. Jednak bank może wymagać właśnie dostępu do bieżących danych zamiast zaświadczenia, szczególnie jeśli będzie chciał mieć pewność, że sytuacja nie zmieniła się między datą wystawienia zaświadczenia a złożeniem wniosku kredytowego.
Warto już teraz przygotować się na tę zmianę: upewnij się, że Twoja firma reguluje składki na bieżąco, i zapoznaj się z komunikatami ZUS dotyczącymi procedur dostępu, które pojawią się w nadchodzących miesiącach.
Najczęstsze pytania
Czy banki będą mogły zobaczyć moje przychody i pensje pracowników?
Nie. Banki będą mieć dostęp tylko do informacji o zaległościach składkowych, identyfikatorze i nazwie firmy oraz okresie rozliczeniowym. Twoje przychody, dochody, wysokość wynagrodzeń i dane pracowników pozostaną ukryte.
Ile razy będę musiał udzielić zgody bankowi na dostęp do danych ZUS?
Za każdym razem, gdy bank będzie chciał sprawdzić Twoje zaległości składkowe. Będzie to jednorazowa zgoda na konkretny dostęp, a nie stała autoryzacja.
Czy mogę się sprzeciwić dostępowi banku do moich danych ZUS?
Tak. Dostęp wymaga Twojej jawnej zgody. Możesz ją udzielić bezpośrednio ZUS lub za pośrednictwem banku. Bez zgody bank nie będzie miał dostępu do tych informacji.
Czy to dotyczy wszystkich firm czy tylko dużych?
Dotyczy wszystkich płatników składek — zarówno firm, jak i osób prowadzących działalność gospodarczą. Nie obejmuje pracowników na etacie.
Jaką alternatywę mam, jeśli nie chcę udzielać dostępu do danych ZUS?
Możesz skorzystać z tradycyjnego zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami, które będzie nadal dostępne. Różnica polega na tym, że zaświadczenie potwierdza brak zaległości, a dostęp przez bank je ujawnia.
Na podstawie: Devstock Academy. Tekst opracowany redakcyjnie.