Kredyty dla mikrofirm: dlaczego przedsiębiorcy unikają finansowania inwestycji

Polskie mikrofirmy finansują inwestycje głównie z własnych zysków i kapitału właścicieli — struktura źródeł finansowania pozostaje niemal niezmienna od dwóch dekad, mimo że mogłyby rosnąć szybciej dzięki kredytom.

Problem dotyczy ponad 2,31 mln mikroprzedsiębiorstw, które stanowią 99,8 proc. wszystkich przedsiębiorstw niefinansowych w Polsce. Te firmy zatrudniają prawie 7 mln osób i generują ponad połowę produktu krajowego brutto, ale realizują zaledwie 43,5 proc. nakładów na rzeczowe aktywa trwałe — pozostałe 56,5 proc. ponoszą duże korporacje.

Dlaczego mikrofirmy unikają kredytów inwestycyjnych?

Główną barierą nie jest brak dostępu do kredytów, lecz niepewność gospodarcza i regulacyjna. Agnieszka Wachnicka, wiceprezeska Związku Banków Polskich, wyjaśnia: „Dopóki przedsiębiorstwa nie zostaną zachęcone do inwestowania również poprzez odpowiednią politykę publiczną i większą stabilność regulacyjną, trudno oczekiwać, żeby częściej sięgały po kredyty inwestycyjne”.

Dynamicznie zmieniające się przepisy i niepewna sytuacja gospodarcza utrudniają przedsiębiorcom ocenę opłacalności wieloletnich przedsięwzięć. Kiedy nie wiadomo, jakie będą podatki, wymogi urzędowe czy koszty operacyjne za rok lub dwa, trudno zaciągać wieloletnie zobowiązania finansowe.

Drugim problemem jest stosunkowo niski poziom kapitałów własnych polskich przedsiębiorstw. To oznacza, że nawet jeśli przedsiębiorca chciałby wziąć kredyt, jego zdolność kredytowa może być ograniczona. Brak wystarczającego kapitału własnego zmniejsza też gotowość banków do udzielania kredytów.

Struktura finansowania mikrofirm w Polsce

Źródło finansowania	Charakterystyka
Zyski własne i kapitał właścicieli	Dominujące źródło; pozwala na niezależność, ale ogranicza skalę inwestycji
Kredyty obrotowe	Najpopularniejsza forma kredytowa; pokrywa koszty bieżące i płynność
Kredyty inwestycyjne	Rzadko wykorzystywane; przeznaczone na maszyny, technologię, nieruchomości
Produkty leasingowe	Alternatywa dla kredytów; niższa szkodowość (ok. 3 proc.)

Jakie są rzeczywiste dane o finansowaniu MMŚP?

W 2025 roku portfel kredytowy mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw wzrósł do 126,6 mld zł, co stanowi wzrost o 11,5 proc. rok do roku. To pozytywny sygnał, jednak kredyty inwestycyjne rosną jeszcze szybciej — sięgnęły 28,9 mld zł przy wzroście ponad 34 proc. Oznacza to, że część przedsiębiorców zaczyna dostrzegać potencjał finansowania zewnętrznego.

Jednak poziom ukredytowienia mikrofirm w Polsce wynosi zaledwie ok. 17 proc. i jest jednym z najniższych w Unii Europejskiej. Dla porównania: mikrofirmy mają portfel kredytowy prawie 70 mld zł, ale większość z nich nie korzysta z kredytów wcale. To pokazuje ogromny potencjał wzrostu — ale także wskazuje na głębokie obawy przedsiębiorców.

Jakość portfela kredytowego pozostaje relatywnie dobra. Szkodowość (opóźnienia przekraczające 90 dni) utrzymuje się na poziomie ok. 15 proc. dla kredytów tradycyjnych, ale spada do ok. 3 proc. dla produktów leasingowych. To sugeruje, że przedsiębiorcy, którzy decydują się na finansowanie, zwykle wywiązują się ze zobowiązań.

Co to oznacza dla Ciebie jako przedsiębiorcy?

Jeśli prowadzisz mikrofirmę i rozważasz inwestycję w maszyny, technologię lub zwiększenie mocy produkcyjnych, musisz wiedzieć, że masz dostęp do kredytów — ale decyzja o ich zaciągnięciu zależy od Twojej oceny ryzyka i stabilności otoczenia biznesowego.

Na co uważać:

• Kredyty obrotowe są łatwiejsze do uzyskania, ale nie finansują rozwoju — pokrywają bieżące wydatki
• Kredyty inwestycyjne wymagają solidnego biznesplanu i zdolności kredytowej
• Jeśli Twoja branża jest narażona na zmiany regulacyjne, banki mogą być bardziej ostrożne

Co zrobić:

• Zanim pójdziesz do banku, przygotuj szczegółowy plan inwestycji z prognozami przychodów
• Rozważ współpracę z bankiem spółdzielczym — mogą oni lepiej zrozumieć specyfikę Twojej działalności
• Rozmów z bankiem zacznij na wczesnym etapie, nawet jeśli projekt jest jeszcze w fazie planowania

Rola banków spółdzielczych w finansowaniu lokalnym

Banki spółdzielcze mogą odgrywać kluczową rolę w zwiększaniu dostępu mikroprzedsiębiorców do kapitału. Ich przewagą jest lokalność, bezpośredni kontakt z przedsiębiorcami i znajomość specyfiki rynku, na którym działają klienci.

Grzegorz Michalecki, wiceprezes Banku Spółdzielczego w Szczytnie, podkreśla: „Dla mikrofirm fundamentem jest współpraca z bankami lokalnymi. Przedsiębiorcy, którzy oczekują indywidualnego podejścia, mogą je otrzymać przede wszystkim w miejscu, gdzie funkcjonuje także bankowa społeczność”.

Duże instytucje finansowe oceniają ryzyko kredytowe głównie na podstawie sytuacji całej branży. Jeśli sektor jest w kryzysie, trudno dostać kredyt niezależnie od kondycji Twojej firmy. Banki lokalne mogą analizować indywidualną sytuację przedsiębiorstwa i dostrzec liderów, którzy osiągają dobre wyniki nawet w trudnych czasach.

Podstawowym warunkiem uzyskania finansowania pozostaje posiadanie zdolności kredytowej. Jej ocena może jednak zależeć od modelu działania banku i jego znajomości Twojej sytuacji. Dlatego właśnie warto rozmawiać z bankami lokalnymi już na wczesnym etapie planowania inwestycji.

Jakie są przeszkody do zwiększenia aktywności inwestycyjnej?

Według ekspertów z Związku Banków Polskich do zwiększenia aktywności inwestycyjnej potrzebne są nie tylko odpowiednie produkty bankowe, lecz także stabilne otoczenie prowadzenia działalności. Obecna sytuacja — dynamicznie zmieniające się regulacje i niepewna koniunktura — zniechęca przedsiębiorców do długoterminowych zobowiązań.

Przedsiębiorcy wskazują, że niestabilność przepisów i dynamiczna sytuacja gospodarcza powodują, że podejmowanie decyzji inwestycyjnych jest trudne. To nie jest kwestia braku pieniędzy w bankach, lecz braku pewności co do przyszłości.

Rozwiązanie wymaga zatem działań na poziomie polityki publicznej — większej stabilności regulacyjnej, przewidywalności zmian prawnych i wsparcia dla przedsiębiorców podejmujących inwestycje. Dopiero wtedy mikrofirmy będą chętniej sięgać po kredyty inwestycyjne i realizować projekty, które pozwoliłyby im na szybszą skalę i efekt dźwigni finansowej.