AI Act 2026: co muszą wiedzieć polskie firmy o nowych przepisach

Unijny AI Act to rozporządzenie ustanawiające wspólne zasady tworzenia i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji w Unii Europejskiej, które od 2 sierpnia 2026 r. będzie w pełni egzekwowane wobec wszystkich firm – niezależnie od ich wielkości i branży.

Polskie firmy masowo inwestują w AI, ale bez strategii

Polska gospodarka szybko przyjmuje sztuczną inteligencję. Odsetek polskich firm, które wdrożyły lub właśnie wdrażają rozwiązania AI, wzrósł z 62% do 77% w ciągu ostatnich trzech lat. Jeszcze bardziej imponujący jest odsetek firm planujących zwiększyć wydatki na narzędzia AI – aż 77% deklaruje takie plany (wzrost z 62% trzy lata temu).

Jednak za tą ekspansją technologiczną nie idzie odpowiednie przygotowanie organizacyjne. Zaledwie 55% polskich przedsiębiorstw ma formalną strategię rozwoju wykorzystania AI, a 29% dopiero ją opracowuje. To oznacza, że prawie połowa firm wprowadza sztuczną inteligencję bez jasnego planu – co stanowi poważne ryzyko w kontekście zbliżających się przepisów AI Act.

Jeszcze bardziej niepokojący jest stan szkoleń pracowników. Tylko 43% przedsiębiorstw przeszkoliło wszystkich pracowników w korzystaniu z AI. To oznacza, że w wielu firmach ludzie pracują z zaawansowanymi systemami bez odpowiedniej wiedzy o zagrożeniach i procedurach bezpieczeństwa.

Jak polskie firmy wykorzystują AI w praktyce?

Polska gospodarka nie tylko kupuje sztuczną inteligencję – zaczyna ją wdrażać w kluczowych procesach biznesowych:

Obszar wykorzystania AI	Odsetek firm
Używa AI w głównych obszarach działalności	19%
Wykorzystuje AI w wielu różnych procesach	28%
Wdrożyło pierwsze rozwiązania AI	22%
Przeprowadziło analizę cyberbezpieczeństwa przed wdrożeniem	96%
Wdrażające zasady i procedury korzystania z AI	71%

Dane pokazują, że 19% firm już uzależnia swoje główne operacje od systemów AI, co oznacza, że błędy algorytmów mogą mieć bezpośredni wpływ na ich działalność. Szczególnie niepokojące są ostatnie liczby: 16% firm rozpoczęło wdrażanie procedur AI, ale je przerwało, a 8% dopiero planuje – razem to 24% firm, które nie mają jasności co do zagrożeń swoich systemów informatycznych.

Obowiązki pracowników i firm wobec AI Act

Przepisy AI Act wprowadzają konkretne obowiązki, które już zaczęły obowiązywać. Od lutego 2025 r. organizacje dostarczające i wykorzystujące sztuczną inteligencję mają obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji pracowników. W praktyce oznacza to, że:

• Pracownicy muszą przejść szkolenia z zakresu procedur i ryzyk związanych z używaniem firmowych rozwiązań AI
• Muszą udowodnić swoją wiedzę – szkolenie nie wystarczy, konieczne jest potwierdzenie zrozumienia
• Odpowiedzialność musi być jasno przypisana – każdy pracownik powinien znać swoją rolę i zakres odpowiedzialności w kontekście systemów AI

Tomasz Wykowski, Country Manager Poland w Factorial (platformie do zarządzania kadrami opartej na AI), podkreśla kluczową różnicę: „Wymagamy innej odpowiedzialności od osoby, która prosi AI o napisanie maila, a innej od rekrutera, którego narzędzie na bazie algorytmów przesiewa ludzkie życiorysy”. To oznacza, że szkolenia muszą być zróżnicowane w zależności od roli pracownika.

Co to oznacza dla polskich firm – praktyczne konsekwencje

Dla małych i średnich przedsiębiorstw AI Act oznacza konieczność wprowadzenia nowych procesów organizacyjnych. Oto konkretne kroki, które firmy powinny podjąć już teraz:

1. Mapowanie wykorzystania AI w firmie Zanim przygotowujesz się do audytu, musisz wiedzieć, gdzie dokładnie sztuczna inteligencja jest używana. To nie jest jednorazowe zadanie – rejestr technologii musi być aktualizowany na bieżąco, nie raz na kilka lat. Każde nowe narzędzie AI powinno być zarejestrowane i poddane ocenie ryzyka.

2. Określenie ról i odpowiedzialności Kto w Twojej firmie używa AI? Kto podejmuje na jej podstawie decyzje? Kto odpowiada za bezpieczeństwo? Te pytania muszą mieć jasne odpowiedzi. Dopiero na tej podstawie można przypisać odpowiednie ścieżki szkoleniowe.

3. Szkolenia dostosowane do roli Ogólne szkolenie z AI dla wszystkich pracowników to najgorsza strategia przygotowań. Rekruter korzystający z AI do przeszukiwania CV potrzebuje zupełnie innego szkolenia niż pracownik, który prosi chatbota o napisanie wiadomości e-mail.

4. Ocena ryzyka dla każdego systemu AI Act przyznaje znaczenie nie tylko rodzajowi technologii, ale przede wszystkim jej przeznaczeniu. To samo narzędzie może mieć inne kategorie ryzyka w zależności od zastosowania. Im większy możliwy wpływ systemu na bezpieczeństwo, prawa człowieka lub sytuację konkretnych osób, tym szerszy zakres obowiązków.

5. Procedury obsługi danych wrażliwych Szczególnie ważne są dane chroniące RODO czy tajemnicę zawodową. Przed wdrożeniem AI musisz wiedzieć, jakie dane będą przetwarzane i jakie uprawnienia przyznasz aplikacjom z AI.

Luka między adopcją a przygotowaniem

Polska gospodarka stoi przed paradoksem: kupuje innowacje znacznie szybciej, niż uczy się nad nimi panować. Pracownicy także nie są w pełni przygotowani – tylko 51% czuje się dobrze przygotowanych do pracy w środowisku silnie kształtowanym przez AI, a aż 10% uważa, że ich gotowość jest niewielka lub żadna. Jednocześnie 78% pracowników już wykorzystuje AI w codziennej pracy.

Ta luka między adopcją a przygotowaniem jest dokładnie tym, co AI Act ma naprawić. Przepisy wymuszą na firmach uporządkowanie chaosu, który powstał w wyniku szybkiego wdrażania technologii bez odpowiedniego nadzoru.

Jakie są kary za nieprzestrzeganie?

AI Act przewiduje kary do 10% globalnych obrotów przedsiębiorcy. Dla małych firm może to być kwota całkowicie niszcząca biznes. Dlatego właśnie przygotowanie się teraz – jeszcze przed sierpniem 2026 r. – jest nie tylko obowiązkiem, ale także kwestią przetrwania.

Warto pamiętać, że przepisy dotyczą nie tylko firm tworzących systemy AI, ale również przedsiębiorstw wykorzystujących narzędzia dostarczone przez zewnętrznych producentów. Jeśli Twoja firma korzysta z ChatGPT, Copilota, czy jakiegokolwiek innego narzędzia AI – już teraz podlegasz obowiązkom AI Act.