Małe firmy a sztuczna inteligencja w Polsce: skąd bierze się dystans

Polskie małe i średnie firmy wykorzystują sztuczną inteligencję rzadziej niż duże przedsiębiorstwa i rzadziej niż średnio firmy z Unii Europejskiej. Dane Eurostatu za 2025 r. pokazują, że różnica wynika przede wszystkim z wielkości firmy, a nie z jej branży czy lokalizacji.

Jak duży jest dystans między dużymi a małymi firmami?

Największa różnica dotyczy samego stopnia wdrożenia AI. W Polsce duże przedsiębiorstwa korzystają z tej technologii niemal osiem razy częściej niż małe firmy. Jednocześnie małe firmy znajdują się ponad 11 punktów procentowych poniżej średniej unijnej w tym obszarze. To oznacza, że problem nie sprowadza się do pojedynczego wskaźnika, lecz do ogólnego tempa cyfryzacji w sektorze najmniejszych podmiotów.

Co mówią wskaźniki dla całej UE?

Średnia unijna dla analizowanych wskaźników AI wynosi odpowiednio 17 proc., 30,4 proc. i 55 proc. Liczby te pokazują, że nawet w skali całej Europy adopcja sztucznej inteligencji jest jeszcze nierówna, co warto mieć na uwadze, oceniając polskie wyniki w szerszym kontekście.

Dlaczego podstawowa cyfryzacja ma znaczenie dla AI?

Sztuczna inteligencja rzadko wchodzi do firmy jako samodzielne narzędzie. Zwykle opiera się na danych, które już są gromadzone w systemach: w arkuszach, w programie fakturowym, w CRM. Dlatego wskaźnik podstawowej intensywności cyfrowej jest dobrym punktem odniesienia.

Źródło danych: Eurostat i Komisja Europejska, dane za 2025 r. Różnica w ostatnim wierszu to iloraz, a nie wartość procentowa.

Z tabeli wynika prosty wniosek: firma, która nie prowadzi uporządkowanej ewidencji i nie korzysta z podstawowych narzędzi cyfrowych, ma trudniej z wdrożeniem AI. Nie chodzi o to, by od razu kupować drogie rozwiązania, lecz o przygotowanie danych.

Od czego zacząć wdrażanie AI w małej firmie?

Najczęstszy błąd to próba automatyzacji wszystkiego naraz. Znacznie skuteczniej działa podejście krok po kroku:

1. Wybierz jeden proces. Może to być odpowiedź na powtarzające się pytania klientów albo przygotowanie zestawienia sprzedaży.
2. Zbierz dane, które już masz. Sprawdź, w jakiej formie są przechowywane i czy da się je łatwo wyeksportować.
3. Dobierz narzędzie do zadania. Zamiast szukać „najlepszej AI”, porównaj kilka rozwiązań pod kątem konkretnej czynności.
4. Zmierz efekt. Zapisz czas pracy przed zmianą i po niej. Dopiero wtedy decyduj o rozszerzeniu wdrożenia.

Sztuczna inteligencja szczególnie dobrze sprawdza się przy analizie danych i obsłudze klientów, czyli w obszarach, gdzie firma traci najwięcej czasu na rutynę.

Jakie wsparcie jest dostępne dla polskich przedsiębiorców?

Jednym z przykładów jest projekt WAMA EDIH realizowany w latach 2024–2026 przez Fundację Koalicji Na Rzecz Polskich Innowacji. W jego ramach zrealizowano 1000 usług wspierających cyfryzację MŚP o łącznej wartości blisko 20 mln zł. Przeprowadzono też 360 diagnoz dojrzałości cyfrowej firm, czyli uporządkowanej oceny tego, na jakim etapie jest przedsiębiorstwo.

Fundacja zapowiada kolejną odsłonę projektu. Planowane kierunki obejmują współpracę z ekspertami, pomoc w doborze narzędzi cyfrowych oraz rozwój kompetencji zespołów. Dla małej firmy to szansa, by skorzystać z doradztwa bez budowania wewnętrznego działu IT.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli prowadzisz małą firmę, dystans do dużych graczy nie jest wyrokiem. Liczby pokazują raczej, że brakuje podstaw: uporządkowanych danych, świadomego wyboru narzędzi i czasu na naukę. Warto zacząć od jednego procesu, zmierzyć wynik i dopiero wtedy rozwijać wdrożenie. Sprawdź też, czy w Twoim regionie działają programy wsparcia cyfryzacji, które mogą pokryć część kosztów doradztwa.