Przedsiębiorczość w Polsce pada: spadek zainteresowania własną firmą

Przedsiębiorczość w Polsce przechodzi wyraźny kryzys zainteresowania. Liczba obywateli decydujących się na prowadzenie własnej działalności zmniejszyła się prawie o połowę w ostatnich latach, co wskazuje na fundamentalną zmianę podejścia Polaków do samozatrudnienia i biznesu.

Dramatyczny spadek liczby przedsiębiorców w Polsce

Dane pokazują bezsprzecznie negatywny trend. W latach 2021–2022 aż 14,1% Polaków w wieku 18–69 lat prowadziło własną działalność gospodarczą. Dziś, w 2025 roku, odsetek ten spadł do zaledwie 7,3%. To zmiana o ponad połowę — jedna z najbardziej drastycznych transformacji w postawie społeczeństwa wobec biznesu.

Zjawisko to widać również w badaniach dotyczących zamiaru założenia firmy. Wśród osób aktywnie poszukujących pracy zainteresowanie założeniem własnego przedsiębiorstwa spadło z 32% w 2017 roku do 21% w 2025 roku. Oznacza to, że w ciągu ośmiu lat liczba potencjalnych przedsiębiorców zmniejszyła się o 11 punktów procentowych. Nawet w stosunku do lat 2021–2022, kiedy to 26% osób bezrobotnych rozważało założenie firmy, widać wyraźne pogorszenie — spadek o 5 punktów procentowych zaledwie w trzy lata.

Rejestracje JDG: wzrost liczby, ale nie zainteresowania

Paradoksalnie, liczba nowych jednoosobowych działalności gospodarczych (JDG) zarejestrowanych w 2025 roku wyniosła blisko 480 tys. Wskaźnik rejestracji wyniósł 22 na 1000 mieszkańców w wieku produkcyjnym. Dla porównania, w 2019 roku wskaźnik ten był niższy — 20 na 1000 mieszkańców. Różnica między rejestracjami a zamknięciami firm pozostała jednak stabilna: zarówno w 2025 jak i w 2019 roku wynosiła 13 na 1000 mieszkańców w wieku produkcyjnym.

Te liczby mogą sugerować, że przedsiębiorczość nie zanika całkowicie, ale jej charakter zmienia się. Wzrost liczby rejestracji może wynikać z przymusowych okoliczności — ludzie zakładają JDG z braku innych opcji, a nie z pasji do biznesu. Jednocześnie stabilny bilans między rejestracjami a zamknięciami wskazuje, że firmy powstają i upadają w podobnym tempie, bez rzeczywistego wzrostu netto.

Regionalne zróżnicowanie przedsiębiorczości

Zainteresowanie założeniem firmy nie rozkłada się równomiernie na terenie Polski. W 2025 roku najwięcej nowych JDG zarejestrowano w województwie zachodniopomorskim (19 na 1000 mieszkańców), pomorskim (17 na 1000) i mazowieckim (16 na 1000). Najmniej rejestracji odnotowano w województwach opolskim, podlaskim i świętokrzyskim — po 11 na 1000 mieszkańców.

Różnica między najaktywniejszym a najmniej aktywnym regionem wynosi 8 punktów procentowych. Sugeruje to, że przedsiębiorczość w Polsce jest zjawiskiem silnie skoncentrowanym geograficznie, związanym prawdopodobnie z dostępem do rynków, infrastrukturą i kapitałem społecznym.

Dlaczego firmy zamykają: rentowność i biurokracja

Zrozumienie przyczyn zamykania firm jest kluczowe dla oceny zdrowia ekosystemu biznesu. Dane wskazują dwie główne przeszkody:

Przyczyna zamknięcia	Odsetek przedsiębiorców w Polsce	Średnia europejska
Brak rentowności	35%	brak danych
Uwarunkowania polityczno-regulacyjno-podatkowe	28%	10%

Brak rentowności jest przyczyną zamknięcia dla 35% przedsiębiorców. To naturalna przyczyna — biznes, który nie generuje zysku, nie może funkcjonować długoterminowo. Jednak druga przyczyna jest bardziej alarmująca dla gospodarki. Uwarunkowania polityczno-regulacyjno-podatkowe stanowią powód rezygnacji dla 28% zamykających działalność w Polsce, podczas gdy średnia europejska wynosi zaledwie 10%.

Ta różnica 18 punktów procentowych wskazuje, że polski system regulacyjny i podatkowy jest znacznie bardziej obciążający dla przedsiębiorców niż w innych krajach europejskich. Zbyt skomplikowana biurokracja, wysokie podatki lub zmienne przepisy mogą zniechęcać ludzi do pozostania w biznesie — nawet jeśli działalność byłaby rentowna w bardziej sprzyjającym otoczeniu.

Co to oznacza dla potencjalnych przedsiębiorców

Dla osób rozważających założenie firmy dane te powinny być zarówno ostrzeżeniem, jak i wyzwaniem. Spadek zainteresowania przedsiębiorczością oznacza mniej konkurencji w niektórych niszach, ale także wskazuje na rzeczywiste trudności, które czekają nowych biznesmenów.

Osoby planujące własny biznes powinny szczególnie zwrócić uwagę na dwa obszary: rentowność modelu biznesu (35% firm zamyka się z powodu braku zysku) oraz przygotowanie się do skomplikowanego otoczenia regulacyjnego i podatkowego. Warto zaplanować budżet na doradztwo podatkowe i prawne, aby uniknąć pułapek, które powodują, że co czwarty przedsiębiorca musi zamknąć firmę z powodów związanych z regulacjami.

Jednocześnie regionalne zróżnicowanie sugeruje, że lokalizacja biznesu ma znaczenie. Województwa o wyższym wskaźniku rejestracji JDG mogą oferować lepsze warunki dla przedsiębiorczości — zarówno w sensie dostępu do klientów, jak i wsparcia lokalnych instytucji.