Pomysły na Biznes

Postawy Polaków wobec firmy: dlaczego planów założenia biznesu jest tak mało

Raport GEM 2026 pokazuje, że tylko 3 proc. dorosłych Polaków bez firmy planuje jej założenie. Sprawdź, co za tym stoi i co to znaczy dla lokalnego biznesu.

Tomasz Wielgosz · 8 listopada 2026
Cafe owner standing inside, holding a 'We're Open' sign, welcoming customers.
Fot. Vitaly Gariev / Pexels · Pexels License

Według raportu GEM Polska 2026, przygotowanego przez PARP, zamiar założenia firmy w ciągu trzech lat deklaruje zaledwie 3 proc. dorosłych Polaków bez własnej działalności. To wynik, który stawia nasz kraj na ostatnim miejscu wśród 48 gospodarek uczestniczących w badaniu.

Badanie opiera się na danych zebranych w 2025 roku. GEM, czyli Global Entrepreneurship Monitor, prowadzony jest od 27 lat i obejmuje ponad 150 tysięcy wywiadów przeprowadzonych w 48 państwach. Uzupełnia je ankieta wśród 2230 ekspertów z 53 krajów. Razem badanie obejmuje 43 proc. ludności świata i 57 proc. światowego PKB, dlatego wyniki warto traktować jako szeroki punkt odniesienia.

Dlaczego Polacy nie chcą zakładać firm?

Najważniejsza luka dotyczy nie formalności, lecz nastawienia. Polska zajmuje czwarte miejsce na świecie i pierwsze w Europie pod względem łatwości zakładania firmy, a mimo to wskaźnik planów pozostaje najniższy w zestawieniu. Oznacza to, że bariera leży głównie w psychologii i otoczeniu społecznym.

Warto zwrócić uwagę na kilka obserwacji:

  • firmę jako dobrą drogę życia wskazuje 47 proc. Polaków, czyli o 4 punkty procentowe więcej niż rok wcześniej, ale wciąż znacznie mniej niż piętnaście lat temu, gdy odsetek wynosił 73 proc.;
  • 49 proc. dorosłych obawia się porażki, wobec 46 proc. średnio w Europie;
  • planujących start jest o 20 punktów procentowych mniej niż 15 lat temu.

Jak wygląda sytuacja Polski na tle Europy?

Poniższa tabela zestawia kluczowe wskaźniki dla Polski i średniej europejskiej.

WskaźnikPolskaŚrednia europejska
Plany założenia firmy w ciągu 3 lat3 proc.14 proc.
Uznanie dla przedsiębiorców sukcesu62 proc.72 proc.
Firma jako atrakcyjna ścieżka życia47 proc.60 proc.
Pozytywne treści o przedsiębiorcach w mediach37 proc.64 proc.
Znajomy, który w ostatnich 2 latach założył firmę50 proc.54 proc.
Dobre okazje do biznesu w ciągu 6 miesięcyponad 2/3połowa
Wiedza i umiejętności do założenia firmy53 proc.52 proc.
Lęk przed porażką49 proc.46 proc.

Z zestawienia wynika ciekawy wzorzec. Polacy czują się w miarę przygotowani do startu i widzą sporo okazji, a jednocześnie rzadziej mówią o przedsiębiorcach w mediach i rzadziej mają w swoim otoczeniu osoby, które założyły firmę. Różnica w obrazie medialnym (37 do 64 proc.) jest największa i sugeruje, że przekaz publiczny ma realne znaczenie dla wyobrażeń o biznesie.

Co to oznacza dla lokalnego przedsiębiorcy?

Dla osoby myślącej o własnym biznesie wyniki mają dwojakie znaczenie. Po pierwsze, formalności nie są przeszkodą, więc główny wysiłek warto włożyć w plan sprzedaży i zdobycie pierwszych klientów. Po drugie, skoro wiele osób z otoczenia nie zna przedsiębiorców z bliska, każdy udany lokalny projekt ma dużą wartość pokazową. Warto dzielić się doświadczeniami, budować wiarygodność w okolicy i wspierać lokalnych wykonawców, bo to właśnie oni zmieniają postrzeganie biznesu w małych społecznościach.

Najczęstsze pytania

Ile Polaków planuje założyć firmę w ciągu najbliższych trzech lat?

Według raportu GEM Polska 2026 przygotowanego przez PARP, planuje to 3 proc. dorosłych Polaków, którzy obecnie nie prowadzą działalności. Średnia europejska wynosi 14 proc.

Czy Polska wypada słabo w badaniu GEM na tle innych krajów?

Tak, Polska zajęła ostatnie miejsce wśród 48 gospodarek objętych badaniem w kontekście planów zakładania firm. Jednocześnie pod względem łatwości rejestracji firmy zajmuje wysokie miejsce na świecie.

Dlaczego mimo prostych formalności Polacy rzadko zakładają firmy?

Formalności to tylko jeden z czynników. Na decyzje wpływają obawa przed porażką, postrzeganie przedsiębiorców w mediach oraz osobiste doświadczenia z otoczenia.

Czy w Polsce są dobre okazje do biznesu?

Ponad dwie trzecie Polaków dostrzega dobre okazje w ciągu sześciu miesięcy, choć ten wskaźnik spadł o 3 punkty procentowe rok do roku.

Na podstawie: Money.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.