74% przedsiębiorców ponownie założyłoby firmę. Czy Ty powinieneś?

Ponad trzy czwarte polskich mikroprzedsiębiorców byłoby skłonnych ponownie założyć własną firmę, ale znacznie mniej z nich bezwarunkowo radzi to innym – ta rozbieżność ujawnia złożoność decyzji o pójściu na swoje.

Badanie przeprowadzone przez Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej pokazuje, że choć własna decyzja przedsiębiorców oceniana jest bardzo pozytywnie, rekomendacja dla innych jest ostrożna. Różnica między procentem osób, które same ponownie założyłyby firmę (74 procent), a tymi, które bezwarunkowo polecają ją innym (38 procent), wynosi aż 36 punktów procentowych. To sygnał, że przedsiębiorczość to droga pełna osobistych wyzwań – łatwo ją ocenić dla siebie, trudniej rekomendować komuś obcemu.

Kto chciałby założyć firmę ponownie? Profil optymistów i sceptyków

Chęć ponownego założenia firmy różni się znacznie w zależności od modelu biznesu i doświadczenia. Przedsiębiorcy działający w modelu B2B (sprzedaż usług innym firmom) są zdecydowanie bardziej entuzjastyczni – 44 procent z nich odpowiedziało „zdecydowanie tak”, podczas gdy w modelu B2C (sprzedaż bezpośrednio konsumentom) odsetek ten wynosi 34 procent.

Doświadczenie również gra rolę, ale nieoczekiwaną. Właściciele najmłodszych firm (do 5 lat) są najbardziej optymistyczni, a wraz ze wzrostem stażu biznesowego entuzjazm maleje. Może to wynikać z tego, że początkujący przedsiębiorcy wciąż budują wartość swoich firm i patrzą w przyszłość z nadzieją, podczas gdy doświadczeni biznesowcy znają wszelkie trudności i wyzwania czekające na drodze.

Płeć również wpływa na ocenę decyzji. Mężczyźni zdecydowanie chcieliby ponownie założyć firmę w 44 procentach, podczas gdy kobiety w 33 procentach. Przedsiębiorcy zatrudniający pracowników (45 procent) są też bardziej zadowoleni niż samozatrudnieni (35 procent).

Dlaczego przedsiębiorcy odradzają założenie firmy innym?

Jeśli chodzi o rady dla innych, obraz jest zupełnie inny. Tylko 10 procent przedsiębiorców mówi wprost „nie rób tego”, ale 52 procent formułuje warunkowe rady. Najczęstsze warunki to:

• Przemyśl to dobrze – 15 procent
• Zdobądź wiedzę lub poszukaj doradców – 13 procent
• Przeanalizuj rynek, koszty i przygotuj biznesplan – 9 procent
• To decyzja zbyt indywidualna, by dać uniwersalną radę – 9 procent

Adam Łącki, prezes Zarządu Krajowego Rejestru Długów, wyjaśnia tę rozbieżność: „Prowadzenie firmy ma osobisty bilans. Właściciel zna swoją branżę, klientów i granice ryzyka, dlatego może powiedzieć, że sam wybrałby tę drogę ponownie. Gdy radzi komuś innemu, ostrożność rośnie, bo nie zna jego sytuacji finansowej, kompetencji sprzedażowych ani odporności na okresy bez regularnych wpływów”.

Osobliwie wygląda to w modelu B2C, gdzie przedsiębiorcy odradzają założenie firmy niemal trzykrotnie częściej (14 procent) niż w B2B (5 procent). Może to sugerować, że biznes skierowany na konsumentów niesie ze sobą większe wyzwania – zmienność popytu, wymagającą obsługę klienta i mniejszą stabilność przychodów.

Tabela: Chęć ponownego założenia firmy – porównanie grup

Grupa	Zdecydowanie tak	Raczej tak	Raczej nie	Zdecydowanie nie	Nie wiem
Ogółem	39%	36%	5%	2%	18%
B2B	44%	–	–	–	–
B2C	34%	–	–	–	–
Z pracownikami	45%	–	–	–	–
Samozatrudnieni	35%	–	–	–	–
Mężczyźni	44%	–	–	–	–
Kobiety	33%	–	–	–	–

Jakie były główne powody założenia firmy?

Mikrofirmy rodzą się przede wszystkim z potrzeby emocjonalnej, a nie z chłodnej kalkulacji biznesowej. Dominujące motywy to:

• Chęć uniezależnienia się – 39 procent (niemal pięciokrotnie więcej niż ci, którzy wykorzystali okazję rynkową)
• Potrzeba elastyczności czasu – 33 procent
• Chęć zarabiania więcej – 31 procent
• Realizacja pasji i robienie tego, co się lubi – 31 procent
• Niezadowolenie z etatu – 24 procent
• Wykorzystanie własnego pomysłu lub kompetencji – 22 procent

Różnice między płciami są wyraźne. Mężczyźni częściej kierowali się niezależnością (44 procent wobec 35 procent u kobiet) oraz chęcią wyższych zarobków (37 procent wobec 24 procent). Kobiety natomiast pragnęły przede wszystkim wykorzystać własny pomysł lub kompetencje (28 procent wobec 17 procent u mężczyzn).

Co oznacza dla Ciebie ta rozbieżność między własną oceną a radą dla innych?

Jeśli rozważasz założenie firmy, warto wiedzieć, że przedsiębiorcy którzy już to zrobili, są generalnie zadowoleni – ale ich zadowolenie jest oparte na osobistej wiedzy o sobie, swoich umiejętnościach i tolerancji na ryzyko. Kiedy radzą innym, stają się bardziej konserwatywni, bo nie znają Twojej sytuacji.

To oznacza, że pesymistyczne opinie osób z doświadczeniem nie powinny Cię zniechęcać, ale powinny skłonić do głębokich przygotowań. Przedsiębiorcy, którzy odradzają założenie firmy, często wskazują na konkretne wyzwania: problemy z płynnością finansową, trudności w zarządzaniu czasem, stres związany z osobistą odpowiedzialnością za każdą decyzję.

Realia polskiego mikrobiznesu: co musisz wiedzieć

W Polsce mikrobiznes ma swoją specyficzną dynamikę. Według danych Krajowego Rejestru Długów, w 2025 roku w rejestrze dłużników wpisanych jest 267,4 tysiąca firmowych dłużników, których łączny dług wynosi 11,7 miliarda złotych. Z tego 5,5 miliarda złotych należy do jednoosobowych działalności gospodarczych.

Jednocześnie bilans nowych i zamykanych firm pozostaje dodatni. W 2025 roku wpłynęło 288,8 tysiąca wniosków o założenie JDG i 196,7 tysiąca wniosków o zamknięcie działalności – to oznacza 147 nowych działalności na każde 100 zamkniętych. Polska przedsiębiorczość wciąż rośnie, mimo że ryzyko porażki jest realne.

Problemem, który często zaskakuje początkujących przedsiębiorców, jest tzw. luka płynnościowa. W mikrobiznesie właściciel najpierw finansuje wykonanie zlecenia, a na zapłatę czeka kilka tygodni. Firma może być rentowna na papierze, ale nie mieć pieniędzy na bieżące wydatki. To jest główna przyczyna problemów finansowych – nie brak sprzedaży, ale brak zdolności do sfinansowania okresu między wystawieniem faktury a wpływem pieniędzy.

Jak przedsiębiorcy postrzegają swoją firmę?

Dla 56 procent badanych firma jest przede wszystkim sposobem na niezależność, a dla 53 procent – pracą i sposobem utrzymania rodziny. Jednak 23 procent przedsiębiorców nazywa działalność głównym źródłem problemów i stresu – to więcej niż ci, którzy widzą w niej finansową nagrodę lub prestiż.

Jednocześnie co trzeci badany (33 procent) nazywa firmę źródłem satysfakcji, a 29 procent – realizacją pasji. Kobiety wyraźniej odzwierciedlają ten dualizm: częściej realizują własne pasje (35 procent wobec 24 procent u mężczyzn), ale też częściej widzą w działalności źródło problemów i stresu (28 procent wobec 19 procent).

W modelu B2B działalność ma charakter bardziej ekonomiczny: 65 procent przedsiębiorców postrzega ją głównie jako sposób utrzymania rodziny, a 24 procent jako źródło wysokiego dochodu. W modelu B2C te liczby wynoszą odpowiednio 49 i 12 procent. Natomiast pasja znacznie częściej pojawia się w firmach obsługujących konsumentów (35 procent) niż w B2B (19 procent).

Czy warto założyć firmę? Perspektywa początkujących

Właściciele najmłodszych firm (do 5 lat) traktują swój biznes przede wszystkim jak inwestycję, a nie jak źródło bieżących dochodów. Aż 29 procent z nich wskazuje, że firma ma przede wszystkim przynieść dochód w przyszłości. W firmach funkcjonujących od 6 do 10 lat odsetek ten spada do 13 procent, a w firmach z ponad dziesięcioletnim stażem wynosi 10 procent.

To pokazuje, że początkowy etap działalności to okres budowania wartości przedsiębiorstwa, a nie konsumowania efektów jego pracy. Wymaga to cierpliwości, zdolności do zarządzania ryzykiem i gotowości do pracy bez gwarancji stałych dochodów.

Entuzjazm polskich przedsiębiorców do bycia na swoim jest duży – pomimo że znają cenę samodzielności, wciąż chcą ją ponosić. Ale decyzja o założeniu firmy powinna być świadoma i oparta na realnej ocenie własnych możliwości, a nie tylko na emocjach związanych z niezależnością.