Lista zaufanych firm w „Czystym Powietrzu" od 2027 roku — co zmieni się dla przedsiębiorców

Program „Czyste Powietrze” przejdzie gruntowną reformę, która od 2027 roku wprowadzi listę zaufanych wykonawców termomodernizacyjnych — jeśli Europejski Bank Inwestycyjny wyrazi zgodę na proponowane zmiany.

Czym jest lista zaufanych wykonawców w „Czystym Powietrzu”?

Lista zaufanych firm to dobrowolny rejestr przedsiębiorstw, które spełniają określone kryteria jakości i uczciwości w branży termomodernizacji. Jej głównym celem jest eliminacja nieuczciwych praktyk i ochrona beneficjentów programu przed nierzetelnym wykonawcami.

Wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta podkreślił, że „zdecydowana większość” wykonawców w sektorze termomodernizacji działa uczciwie, ale program musi wyeliminować proceder naciągaczy. Lista ma być narzędziem wspierającym cały rynek — nie karą dla firm, lecz wyróżnieniem dla tych, które działają prawidłowo.

Jakie kryteria będą obowiązywać dla firm chcących się wpisać?

Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad ustaleniem obiektywnych kryteriów dostępu do listy. Prace prowadzone są we współpracy z:

• UOKiK (Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów)
• Prokuratorią Generalną
• Bankiem Światowym (jako doradca techniczny)

Podstawowe wymogi to:

• Posiadanie odpowiednich certyfikatów branżowych
• Historia zrealizowanych inwestycji termomodernizacyjnych w ramach programu „Czyste Powietrze”
• Spełnienie dodatkowych kryteriów, które ministerstwo dopiero opracowuje

Wiceminister Bolesta przyznał, że „tak, to jest jeden z elementów” — odnosząc się do pytania o listę zrealizowanych prac jako kryterium dostępu. To oznacza, że referencje i portfolio będą kluczowe dla firm ubiegających się o wpis na listę.

Harmonogram wdrażania i negocjacje z EBI

Etap	Data	Działanie
Mała reforma	20 lipca 2024	Weszła w życie — rozszerzenie wyjątków od zasady 3-letniej posiadłości, wyższe wsparcie na termomodernizację
Negocjacje z EBI	Wrzesień 2024	Planowane rozmowy o szerszej reformie
Potencjalne uruchomienie listy	2025 (opcjonalnie)	Jeśli EBI wyrazi zgodę we wrześniu, lista mogłaby działać już od przyszłego roku
Pełne wdrożenie	2027	Docelowy rok wdrożenia listy zaufanych wykonawców

Krzysztof Bolesta zaznaczył, że „najbliższe okienko negocjacji z EBI jest we wrześniu. Jeśli bank przychyli się do proponowanych zmian, to myślę, że lista mogłaby zacząć działać od przyszłego roku”. Oznacza to, że harmonogram może zostać przyśpieszony, jeśli negocjacje pójdą sprawnie.

Co zmienia się dla beneficjentów programu?

Program „Czyste Powietrze” przechodzi również inne istotne zmiany:

Rezygnacja z trójstronnych umów — Ministerstwo porzuciło pomysł zawierania umów między właścicielem domu, wojewódzkim funduszem ochrony środowiska a wykonawcą. Takie rozwiązanie mogłoby dodatkowo skomplikować procedury. Zamiast tego umowy zawierane są między wojewódzkim funduszem ochrony środowiska a beneficjentem lub jego pełnomocnikiem.

Elastyczność w zakresie termomodernizacji — Beneficjenci nie będą musieli wykonywać pełnej lub pogłębionej termomodernizacji wynikającej z audytu energetycznego. To znaczące ułatwienie dla właścicieli budynków, którzy będą mogli wybierać skalę inwestycji.

Bezpieczeństwo finansowe — Ministerstwo pracuje nad nowymi formami zabezpieczenia, ale „nie będzie to raczej forma weksla”. Szczegóły tego rozwiązania dopiero się kształtują.

Co to oznacza dla małych i średnich firm?

Dla przedsiębiorców prowadzących działalność termomodernizacyjną lista zaufanych wykonawców to zarówno szansa, jak i wyzwanie.

Szansa: Wpisanie się na listę będzie wyróżnieniem, które ułatwi pozyskiwanie zleceń od beneficjentów programu „Czyste Powietrze”. Właściciele domów będą preferować firmy ze zaufanego rejestru, co może przełożyć się na wzrost liczby kontraktów.

Wyzwanie: Spełnienie kryteriów wymaga dokumentacji, certyfikatów i udowodnienia historii realizacji prac. Małe firmy, które dopiero wchodzą na rynek, mogą mieć trudności z udowodnieniem doświadczenia.

Ministerstwo wyraźnie zaznaczyło, że „zależy nam, by na liście znalazły się też małe i średnie firmy”. To sugeruje, że kryteria będą dostosowane do możliwości MŚP, a nie będą faworyzować wyłącznie dużych korporacji. Jednak szczegóły tego podejścia poznamy dopiero po konsultacjach z UOKiK i Bankiem Światowym.

Poprawa w obsłudze wniosków o płatność

Ministerstwo raportuje znaczną poprawę w przetwarzaniu wniosków o płatność w programie „Czyste Powietrze”. Na początku 2026 roku wartość nierozpatrzonych wniosków wynosiła około 1,5 miliarda złotych. W połowie lipca 2024 roku spadła do zaledwie 60 milionów złotych. Wiceminister Bolesta prognozuje, że „za chwilę zejdziemy do zera i ten problem przestanie istnieć”.

Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska wypłaciły dotychczas:

• 84 procent wniosków o płatność za 2025 rok
• 42 procent wniosków złożonych w 2026 roku

To pokazuje, że system stopniowo przyspieszył obsługę, co jest pozytywnym sygnałem dla beneficjentów czekających na refundację.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli jesteś właścicielem domu i planujesz termomodernizację w ramach programu „Czyste Powietrze”, lista zaufanych wykonawców będzie dla Ciebie narzędziem ochrony. Będziesz mógł wybrać firmę z rejestru, mając pewność, że spełnia ona określone standardy jakości i uczciwości.

Jeśli jesteś przedsiębiorcą w branży termomodernizacji, przygotuj się do spełnienia przyszłych kryteriów: zbieraj dokumentację swoich realizacji, utrzymuj certyfikaty na bieżąco i buduj reputację na rynku. Lista zaufanych wykonawców to szansa na wyróżnienie się na coraz bardziej konkurencyjnym rynku.

Jeśli pracujesz w samorządzie terytorialnym lub wojewódzkim funduszu ochrony środowiska, przygotuj się na zmianę procedur — lista będzie wymagać nowego systemu weryfikacji i zarządzania rejestrem.