Przedsiębiorczynie w Polsce: rzeczywistość za stereotypami

Przedsiębiorczynie w Polsce pracują średnio trzy etaty jednocześnie: zarządzają firmą, opiekują się dziećmi i prowadzą gospodarstwo domowe, co prowadzi do permanentnego poczucia winy i wypalenia zawodowego.

Mit o wolności — rzeczywistość trzeciej zmiany

Obecna w świadomości społecznej wizja przedsiębiorcy to facet w garniturze z drogim leasingiem. Rzeczywistość polskiego biznesu to jednak tysiące małych i średnich przedsiębiorców, a wśród nich Polki, które założyły jednoosobowe firmy, by połączyć macierzyństwo z pracą. Zamiast obiecanej wolności, zyskały pracę na nocną zmianę.

Kalina prowadzi firmę copywriterską od 4 lat. Myślała, że będzie pracować, gdy jej dziecko ma popołudniowe drzemki. Dziś pracuje po nocach — odpisuje na maile, pakuje paczki, zajmuje się księgowością. “Myślałam, że to będzie świetne połączenie macierzyństwa z pracą. W rzeczywistości własna działalność gospodarcza to dla kobiety trzy etaty: przedsiębiorczyni, matki i gospodyni domowej” — mówi.

Mała firma na starcie często nie przynosi wielkich zysków, ale koszty stałe — ZUS, księgowa, podatki — trzeba płacić zawsze. Kalina stanęła przed dylematem: zarabiam na ZUS czy na prywatny żłobek, żeby móc w ogóle popracować w ciągu dnia? “Nieraz płakałam o trzeciej nad ranem z braku sił. Nieraz pracowałam przy komputerze z dzieckiem uwieszonym u mojej nogi. Pytałam siebie wtedy: czy jestem złą matką?” — przyznaje.

Przedsiębiorczość to nie tylko podatki — to też odpowiedzialność

Sylwia Petryna prowadzi firmę od 23 lat i jest mentorką dla innych przedsiębiorców. Denerwuje ją, że wciąż wielu ludzi myśli, że przedsiębiorczość to łatwiejsza droga, bo “nie masz szefa”. “Masz, tylko on nazywa się: rynek, klient, ZUS, urząd skarbowy, płynność finansowa, odpowiedzialność, decyzje” — mówi.

Przedsiębiorcy w Polsce żyją różnie — to wolność i decyzyjność kontra wieczny stres i brak wolnego. Bogaczy w drogich autach jest stosunkowo niewielu. Są też mikroprzedsiębiorcy, którzy zarabiają mniej niż ich etatowi pracownicy, ponosząc 100 proc. odpowiedzialności.

Sukces przedsiębiorcy bywa oceniany przez pryzmat samochodu, a nie przez liczbę nieprzespanych nocy. “Na końcu ktoś widzi tylko fakturę, a nie dziesiątki godzin przygotowań i kawał doświadczeń” — ubolewa Sylwia Petryna. “A chyba najbardziej boli to, że tak rzadko doceniamy ludzi, którzy każdego miesiąca biorą odpowiedzialność nie tylko za siebie, ale często także za miejsca pracy innych.”

Stereotypy — nie tylko o biznesie

Przedsiębiorczynie narzekają na to, na co narzekają mężczyźni-przedsiębiorcy: papierologia, faktury, pilnowanie terminów. Ale mają również inne bolączki związane ze stereotypami.

Sylwia Lubońska prowadzi od 10 lat firmę sprzątającą. “Są momenty, gdzie klienci biorą za pewnik, że kobieta czegoś nie potrafi. Na przykład przy opróżnianiu mieszkań zawsze słyszę: ‘A gdzie jacyś panowie do pracy?’ Jeśli kobieta jest silna fizycznie, to może zrobić wiele prac ‘przypisanych’ do płci męskiej” — opowiada.

Jakie zmiany są potrzebne?

Polski system — brak systemowej opieki nad dziećmi, skomplikowane podatki — pogłębia wypalenie u przedsiębiorczych rodziców. Przedsiębiorcy i przedsiębiorczynie chcą zmian w prawie.

Diana Kaczyńska z Dzierżoniowskiej Rady Przedsiębiorców wskazuje, że najczęściej poruszana kwestia to wysokie składki na Zakład Ubezpieczeń Społecznych i obciążenia podatkowe. “Kobiety-przedsiębiorczynie chciałyby łączyć prowadzenie biznesu z życiem rodzinnym i to nie tylko, kiedy są małe dzieci, ale coraz częściej na barkach kobiet jest opieka nad rodzicami — seniorami. Mają problemy z uzyskaniem dofinansowań. Kobiety są za mało reprezentowane w gremiach decyzyjnych” — mówi.

Wsparcie na poziomie lokalnym

Problemy można częściowo rozwiązać na poziomie lokalnym. Podczas pandemii Diana Kaczyńska przygotowała razem z Radą Przedsiębiorców akcję “Kupuj Lokalnie”, by wspierać firmy w trudnym czasie. “Budowaliśmy lokalny patriotyzm konsumencki. Teraz budujemy świadomość w zakresie edukacji ekonomicznej na różnych poziomach, bo ludzie niewiele wiedzą na przykład o VAT-cie, na co idą podatki itp.” — opowiada.

Co to oznacza?

Wsparcie dla przedsiębiorczyń nie musi czekać na zmiany na szczeblu krajowym. Samorządy mogą:

• Organizować akcje wspierające lokalny biznes
• Prowadzić edukację ekonomiczną społeczeństwa
• Upraszczać procedury administracyjne
• Budować świadomość wartości małych firm dla gospodarki lokalnej

Sukces to nie tylko Instagram

Sylwia Petryna świętuje fakt, że prowadzi firmę już 23 lata — nie w sensie heroicznym, instagramowym, z kubkiem kawy i cytatem o sukcesie. “Przetrwałam zmiany przepisów, kryzysy, pandemię, inflację, nietrafione decyzje. Mogę świętować to, że przez te 23 lata nauczyłam się elastyczności, odporności i kreatywności” — mówi.

Diana Kaczyńska, która prowadzi firmę ponad 16 lat, podkreśla: “Przedsiębiorczość jest taka jak ten świat, ciągle się zmienia i trzeba myśleć bardzo do przodu, by się utrzymać na tym trudnym rynku. To wymaga dużej odporności na stres, czyli trzeba zadbać o swój dobrostan, by iść dalej.”

Własny biznes to nie tylko podatki i papierologia, ale też ogrom dumy i satysfakcji. Przedsiębiorczynie podkreślają przyjemność z łączenia biznesu z pasją, możliwość samodzielnego rozwoju i satysfakcję z długoterminowego przetrwania. “Wszystkim przedsiębiorcom przede wszystkim gratuluję, doceniam Was, rozumiem i życzę wytrwałości. Zwłaszcza tym, którzy dopiero zaczynają. Nie zniechęcajcie się” — zachęca Sylwia Petryna.