Finanse i Prawo

Zwolnienie z VAT w 2026: kiedy i jak z niego zrezygnować

Rezygnacja ze zwolnienia podmiotowego z VAT wymaga spełnienia procedury i ma poważne konsekwencje podatkowe.

Kinga Malinowska · 18 września 2026
Flat lay of tax forms, calculator, pencils, and clips on green surface, ideal for finance or accounting themes.
Fot. Nataliya Vaitkevich / Pexels · Pexels License

Rezygnacja ze zwolnienia podmiotowego z VAT to decyzja, która wiąże się z wieloma obowiązkami administracyjnymi i konsekwencjami finansowymi dla małej firmy. Od 1 stycznia 2026 roku przepisy ulegają zmianom, które mogą wpłynąć na to, czy przedsiębiorcy będą chcieli pozostać w systemie zwolnienia, czy go opuścić.

Nowy próg zwolnienia od 2026 roku — co się zmienia?

Limit zwolnienia podmiotowego z VAT wzrasta z 200 000 zł na 240 000 zł. Zmiana ta oznacza, że małe przedsiębiorstwa mogą generować wyższe przychody, zanim będą zmuszone do rezygnacji ze zwolnienia. Dla firm, które w 2025 roku przekroczyły dotychczasowy limit 200 000 zł, ale nie osiągnęły nowego progu 240 000 zł, istnieje łagodna ścieżka przejścia — mogą one automatycznie kontynuować zwolnienie od 1 stycznia 2026 roku bez żadnych dodatkowych procedur ani kar finansowych.

Ta zmiana daje przedsiębiorcom dodatkowy czas na przygotowanie się do ewentualnego przejścia na pełny system VAT, jeśli ich przychody będą rosnąć.

Procedura rezygnacji ze zwolnienia — krok po kroku

Jeśli przedsiębiorca zdecyduje się na rezygnację ze zwolnienia, musi złożyć odpowiednie zgłoszenie. Formularz VAT-R jest dokumentem, który zmienia status podatnika z „zwolnionego” na „podatnika VAT”. Ważne jest, aby zgłoszenie zostało złożone w ciągu 7 dni od daty, kiedy podatnik faktycznie wybiera rezygnację ze zwolnienia.

Zmiana statusu nie oznacza wykreślenia z rejestru podatników VAT — podatnik otrzymuje nowy status „podatnika VAT zwolnionego” i pozostaje w systemie, ale z innymi uprawnieniami i obowiązkami. Zgłoszenie można złożyć elektronicznie poprzez system wFirma.pl, wchodząc w menu: START » PODATKI » VAT » DODAJ DEKLARACJĘ » VAT-R.

Ograniczenia — kto nie może korzystać ze zwolnienia?

Nie wszystkie branże mogą funkcjonować na zasadach zwolnienia z VAT. Przepisy wyraźnie wyłączają pewne kategorie podatników:

Kategoria wyłączonaPrzykłady
Dostawcy towarów specjalnychTowary akcyzowe, metale szlachetne, nowe środki transportu
Sprzedawcy na odległośćKosmetyki, elektronika, artykuły AGD, części do pojazdów
UsługodawcyDoradztwo prawnicze, usługi jubilerskie, ściąganie długów

Jeśli przedsiębiorstwo prowadzi działalność w którymkolwiek z tych obszarów, nie ma możliwości skorzystania ze zwolnienia, niezależnie od wysokości przychodów.

Co to oznacza dla Twojej firmy?

Rezygnacja ze zwolnienia ma bezpośredni wpływ na finanse i obowiązki podatkowe. Po pierwsze, przedsiębiorstwo traci prawo do odliczenia VAT naliczonego — wszystkie wydatki będą obciążać firmę bez możliwości zwrotu podatku. Po drugie, każda sprzedaż będzie wymagać wystawienia faktury VAT i rozliczenia podatku w comiesięcznych deklaracjach.

Dodatkowo, jeśli podczas zwolnienia firma nabyła środki trwałe (maszyny, urządzenia, nieruchomości), zmiana statusu podatkowego wymaga dokonania korekt VAT. Dla środków powyżej 15 000 zł korekta rozciąga się na 5 lat (10 lat w przypadku nieruchomości), co oznacza, że podatnik musi wykazywać zmianę w kolejnych deklaracjach. Dla wyposażenia poniżej 15 000 zł korekta następuje jednorazowo w deklaracji za okres, w którym doszło do zmiany statusu.

Towary handlowe również podlegają korektom, ale tylko jeśli od momentu ich wydania nie upłynęło 12 miesięcy. Jeśli zapasy leżą w magazynie dłużej, nie ma obowiązku korygowania VAT.

Powrót do zwolnienia — czy to możliwe?

Przedsiębiorcy, którzy rezygnują ze zwolnienia, mogą do niego powrócić, ale nie wcześniej niż rok od daty rezygnacji. Powrót może nastąpić od pierwszego dnia dowolnego miesiąca, co daje elastyczność w planowaniu. Jeśli firma w ciągu roku od rezygnacji osiągnie przychody poniżej nowego limitu 240 000 zł, może złożyć ponowne zgłoszenie o powrót do zwolnienia, używając tego samego formularza VAT-R.

Karencja roczna dotyczy wszystkich podatników, niezależnie od przyczyny rezygnacji — czy była ona wymuszona przekroczeniem progu przychodu, czy dobrowolna decyzja przedsiębiorcy.

Praktyczne wskazówki dla przedsiębiorcy

Przed podjęciem decyzji o rezygnacji ze zwolnienia warto przeprowadzić analizę finansową. Jeśli przychody firmy rosną, ale marża zysku jest niska, przejście na pełny system VAT może znacząco obciążyć budżet — zwłaszcza jeśli dostawcy nie są podatnikami VAT lub jeśli firma ma dużo wydatków, które nie będą mogły być odliczone.

Z drugiej strony, jeśli większość klientów to przedsiębiorstwa (a nie konsumenci), zwolnienie z VAT może być barierą w sprzedaży — odbiorcy korporacyjni preferują pracę z podatnikami VAT, którzy mogą wystawiać faktury z podatkiem.

Warto również pamiętać o terminie 7 dni na złożenie formularza VAT-R — opóźnienie może skutkować problemami administracyjnymi i karami podatkowymi.

Najczęstsze pytania

Jaki jest nowy limit zwolnienia z VAT od 2026 roku?

Od 1 stycznia 2026 roku limit zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł, wzrost z poprzednich 200 000 zł. Przedsiębiorcy, którzy przekroczyli 200 000 zł, ale nie osiągnęli 240 000 zł w 2025 roku, mogą kontynuować zwolnienie bez dodatkowych kar od nowego roku.

Ile czasu muszę czekać, zanim wrócę do zwolnienia po jego rezygnacji?

Powrót do zwolnienia jest możliwy nie wcześniej niż rok od daty rezygnacji. Może nastąpić od pierwszego dnia dowolnego miesiąca, co daje przedsiębiorcy elastyczność w planowaniu zmian podatkowych.

Jakie branże są wyłączone ze zwolnienia z VAT?

Ze zwolnienia wyłączeni są dostawcy towarów akcyzowych, metali szlachetnych, nowych środków transportu, a także sprzedawcy kosmetyków, elektroniki i AGD na odległość. Usługodawcy w zakresie doradztwa prawniczego, jubilerstwa czy ściągania długów również nie mogą korzystać ze zwolnienia.

Co się dzieje z VAT naliczonym na środkach trwałych po rezygnacji ze zwolnienia?

Podatnik musi dokonać korekty VAT dla środków trwałych powyżej 15 000 zł przez 5 lat (10 lat dla nieruchomości). Dla wyposażenia poniżej 15 000 zł korekta następuje w deklaracji za okres zmiany statusu.

Gdzie złożyć zgłoszenie powrotu do zwolnienia z VAT?

Formularz VAT-R należy złożyć w ciągu 7 dni od daty wyboru zwolnienia. Zgłoszenie można dokonać przez system wFirma.pl: START » PODATKI » VAT » DODAJ DEKLARACJĘ » VAT-R.

Na podstawie: Poradnik Przedsiębiorcy. Tekst opracowany redakcyjnie.