Nowy podatek 15% w ryczałcie od 2027. Kto zapłaci więcej?

Od 2027 roku rząd wprowadzi jedne z największych zmian w systemie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych od wielu lat, podnosząc stawki podatku dla wybranych grup przedsiębiorców i właścicieli nieruchomości. Projekt ustawy UD116 ma na celu ograniczenie popularnych sposobów optymalizacji podatkowej i uszczelnienie systemu podatkowego, ale dla wielu biznesmenów oznaczać będzie znaczący wzrost obciążeń.

Nowe stawki ryczałtu — co się zmienia?

Ministerstwo Finansów przygotowało reformę, która dotyka trzech głównych grup podatników. Obecny system ryczałtu, obowiązujący od lat, pozwalał na znaczne oszczędności podatkowe poprzez przenoszenie dochodów między formami opodatkowania. Nowe przepisy mają to zmienić.

Zmiany będą wprowadzane stopniowo, ale wszystkie wejdą w życie jednocześnie — od 1 stycznia 2027 roku. Oznacza to, że przedsiębiorcy mają jeszcze czas na przygotowanie się, ale już teraz powinni analizować wpływ nowych stawek na swoją działalność.

Wynajem od podmiotów powiązanych — wzrost z 12,5% na 15%

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy osób osiągających przychody z wynajmu nieruchomości od podmiotów powiązanych, czyli własnych spółek, firm należących do członków rodziny lub innych podmiotów spełniających ustawowe kryteria powiązań.

Obecnie przychody z takiego najmu są opodatkowane stawką 8,5% do kwoty 100 tys. zł rocznie, a nadwyżka powyżej tego limitu — stawką 12,5%. Po zmianach sytuacja się pogorszy dla właścicieli nieruchomości. Dla przychodów uzyskiwanych od podmiotów powiązanych nadwyżka ponad 100 tys. zł będzie objęta stawką 15%, co stanowi wzrost o 2,5 punktu procentowego.

Resort finansów uzasadnia tę zmianę tym, że podatnicy wykorzystują „mechanizm optymalizacyjny” polegający na przenoszeniu części dochodów do korzystniej opodatkowanego najmu. Praktyka ta pozwala obniżyć podatek płacony przez spółkę, a jednocześnie zapewnia właścicielowi nieruchomości niższe obciążenie podatkowe niż w przypadku wypłaty dywidendy (opodatkowanej 19%).

Znaki towarowe i prawa intelektualne — nowa stawka 17%

Projekt przewiduje szczególnie drastyczne zmiany dla właścicieli znaków towarowych i innych praw własności intelektualnej. Ministerstwo Finansów zwraca uwagę na popularny model, w którym wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiada znak towarowy będący jednocześnie nazwą firmy, a następnie oddaje go spółce w dzierżawę.

W praktyce oznacza to, że spółka zalicza opłaty za korzystanie ze znaku do kosztów uzyskania przychodów, zmniejszając w ten sposób podatek CIT. Z kolei właściciel znaku rozlicza otrzymywane należności ryczałtem jako przychody z najmu lub dzierżawy — opodatkowane stawką 8,5% lub 12,5%. Gdyby te same środki zostały wypłacone w formie dywidendy, obciążenie podatkowe wyniosłoby 19%.

Według autorów projektu obie strony uzyskują w ten sposób „korzyść podatkową”, która jest niezamierzona. Dlatego przychody z wynajmu, dzierżawy lub podobnych umów dotyczących własności intelektualnej zawieranych z podmiotami powiązanymi mają zostać objęte ryczałtem w wysokości 17%. Nowa stawka będzie dotyczyć znaków towarowych, oznaczeń firmowych, patentów i innych podobnych praw majątkowych.

To oznacza niemal podwojenie obciążenia podatkowego w stosunku do obecnych stawek 8,5% czy 12,5%.

Usługodawcy bez pracowników — wzrost z 8,5% na 15%

Trzecia grupa zmian dotyczy przedsiębiorców świadczących usługi i rozliczających się ryczałtem według stawki 8,5%. Ministerstwo Finansów uznało, że obecne przepisy nie uwzględniają różnic w kosztach prowadzenia działalności, szczególnie kosztów zatrudnienia.

Aktualnie stawka 8,5% obowiązuje niezależnie od tego, czy przedsiębiorca zatrudnia pracowników, czy prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Nowe przepisy mają to zmienić. Po zmianach przedsiębiorca, który nie zatrudnia co najmniej jednego pracownika na pełny etat, zapłaci od nadwyżki ponad 100 tys. zł przychodu podatek według stawki 15%. Oznacza to niemal podwojenie obciążenia podatkowego dla części działalności usługowych.

Warunki zachowania niższej stawki 8,5%

Aby skorzystać z preferencyjnej stawki 8,5%, przedsiębiorca będzie musiał spełnić konkretne warunki:

• zatrudniać co najmniej jedną osobę w przeliczeniu na pełny etat
• utrzymywać to zatrudnienie przez cały okres prowadzenia działalności w danym roku podatkowym
• w przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku — zatrudnienie musi istnieć od momentu rozpoczęcia korzystania z ryczałtu

Co szczególnie ważne, utrata pracownika w trakcie roku może mieć bardzo kosztowne skutki. Jeśli zatrudnienie ustanie, przedsiębiorca będzie musiał zastosować podwyższoną stawkę 15% do nadwyżki przychodów osiągniętych od początku roku. Oznacza to konieczność dopłaty podatku także za wcześniejsze miesiące, kiedy pracownik jeszcze był zatrudniony.

Typ przychodu	Obecna stawka	Nowa stawka (od 2027)	Warunki
Najem od podmiotów powiązanych (powyżej 100 tys. zł)	12,5%	15%	Dotyczy przychodów z najmu od spółek, firm rodziny
Znaki towarowe i prawa intelektualne (od podmiotów powiązanych)	8,5% lub 12,5%	17%	Dotyczy dzierżawy znaków, patentów, oznaczeń
Usługi bez pracowników (powyżej 100 tys. zł)	8,5%	15%	Brak zatrudnienia na pełny etat
Usługi z pracownikiem	8,5%	8,5% (bez zmian)	Minimum 1 pracownik na pełny etat przez cały rok

Szczególne rozwiązania dla wspólników

Projekt przewiduje również szczególne rozwiązania dla osób prowadzących działalność indywidualną i jednocześnie będących wspólnikami spółek. Jeśli pracownika zatrudnia spółka, warunek zatrudnienia zostanie uznany za spełniony także dla wspólnika rozliczającego własną działalność. To oznacza, że wspólnik będzie mógł korzystać z niższej stawki 8,5% w swojej indywidualnej działalności.

Jednak jeśli pracownik jest zatrudniony wyłącznie przez jednego wspólnika w jego indywidualnej działalności, preferencja podatkowa będzie przysługiwała tylko tej osobie. Pozostali wspólnicy nie będą mogli korzystać z niższej stawki i będą opodatkowania stawką 15%.

Co to oznacza dla Ciebie?

Zmiany w ryczałcie od 2027 roku będą miały praktyczne konsekwencje dla trzech głównych grup podatników:

Właściciele nieruchomości wynajmujący je spółkom lub firmom rodziny powinni przygotować się na wzrost obciążenia podatkowego o 2,5 punktu procentowego dla przychodów powyżej 100 tys. zł rocznie. Warto już teraz przeanalizować, czy obecna struktura biznesu pozostanie opłacalna, czy konieczna będzie zmiana modelu.

Właściciele znaków towarowych i praw intelektualnych będą dotknięci najsilniej. Wzrost stawki z 8,5% czy 12,5% na 17% oznacza znaczący wzrost kosztów. Przedsiębiorcy powinni rozważyć, czy utrzymanie obecnego modelu dzierżawy znaku firmie będzie opłacalne, czy lepiej będzie zmienić strukturę.

Usługodawcy bez pracowników (np. doradcy, freelancerzy, handlowcy) będą musieli zdecydować: zatrudnić pracownika, aby zachować stawkę 8,5%, czy zaakceptować wzrost podatku do 15%. Dla wielu może to oznaczać konieczność przeanalizowania opłacalności całej działalności.

Rząd argumentuje, że celem nowych regulacji jest „przeciwdziałanie optymalizacji podatkowej” oraz uszczelnienie systemu podatkowego. Jeśli harmonogram legislacyjny nie ulegnie zmianie, nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku. Dla wielu przedsiębiorców będzie to oznaczać konieczność ponownego przeliczenia opłacalności ryczałtu i przygotowania się na wyższe podatki.