Co to jest lista zaufanych wykonawców w "Czystym Powietrzu"?

To dobrowolna lista firm spełniających obiektywne kryteria (certyfikaty, historia realizacji, inne warunki), którą rząd wprowadzi w ramach reformy programu, aby wyeliminować oszustwa i zwiększyć zaufanie do sektora wykonawców termomodernizacyjnych.

Kiedy zacznie działać lista zaufanych wykonawców?

Według wiceministra Bolesty, negocjacje z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) zaplanowane są na wrzesień 2024 r. Jeśli bank przychyli się do zmian, lista mogłaby zacząć funkcjonować od przyszłego roku.

Jakie kryteria będą wymagane do wpisania na listę?

Firmy będą musiały posiadać odpowiednie certyfikaty oraz spełniać dodatkowe kryteria, w tym wykazać się listą zrealizowanych inwestycji termomodernizacyjnych. Rząd konsultuje się z UOKiK, Prokuratorią Generalną i Bankiem Światowym.

Czy małe firmy będą mogły znaleźć się na liście?

Tak, wiceminister Bolesta podkreślił, że „zależy nam, by na liście znalazły się też małe i średnie firmy", aby system nie faworyzował wyłącznie dużych przedsiębiorstw.

Co się zmieni w procedurach umów w "Czystym Powietrzu"?

Rząd zrezygnował z planowanych umów trójstronnych między właścicielem, funduszem ochrony środowiska a wykonawcą. Zamiast tego pracuje nad systemem zabezpieczeń (np. weksli) przy zaliczkowaniu inwestycji.

Lista zaufanych wykonawców w "Czystym Powietrzu" — koniec oszustw

Rząd wprowadza nowy system weryfikacji firm w programie "Czyste Powietrze". Poznaj szczegóły reformy, terminy wdrożenia i co zmieni się dla właścicieli domów…

Program „Czyste Powietrze” przechodzi transformację mającą wyeliminować oszustwa i zwiększyć bezpieczeństwo właścicieli domów korzystających z dofinansowania na termomodernizację.

Od lipca 2024 roku weszła w życie „mała” reforma programu, a jeszcze bardziej zaawansowana reforma czeka na zatwierdzenie Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) — planuje się jej wdrożenie w 2027 roku. Kluczowym elementem zmian jest wprowadzenie listy zaufanych wykonawców, która ma stać się narzędziem do walki z nieuczciwymi firmami działającymi w sektorze termomodernizacji.

Dlaczego lista zaufanych wykonawców jest potrzebna?

Wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta jasno określił problem: „Zdecydowana większość z nich jest uczciwa, ale cały czas chcemy wyeliminować proceder naciągaczy i nieuczciwych firm”. Oszustwa w programie stanowią realne zagrożenie dla beneficjentów, którzy inwestują w poprawę energetyczności swoich domów.

Lista zaufanych wykonawców ma być rozwiązaniem dobrowolnym — firmy będą mogły się na nią wpisać, jeśli spełnią ustalone kryteria. Takie podejście ma charakter stymulujący: wykonawcy będą motywowani do wpisania się na listę, aby zdobyć zaufanie klientów i dostęp do szerszego rynku beneficjentów programu.

Jakie kryteria będą wymagane?

Ustalenie obiektywnych kryteriów to największe wyzwanie dla resortu klimatu. Rząd konsultuje się w tej sprawie z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Prokuratorią Generalną, a doradcą technicznym jest Bank Światowy.

Według wiceministra Bolesty, wymagania będą obejmować:

Posiadanie odpowiednich certyfikatów — standardowe potwierdzenie kwalifikacji branżowych
Lista zrealizowanych inwestycji termomodernizacyjnych — historia projektów wykonanych w ramach programu „Czyste Powietrze”
Dodatkowe kryteria — szczegóły mają być jeszcze ustalane w trakcie negocjacji z EBI

Kluczowe dla małych i średnich przedsiębiorstw: Bolesta podkreślił, że „zależy nam, by na liście znalazły się też małe i średnie firmy”. To oznacza, że system nie będzie faworyzować wyłącznie dużych korporacji, ale otworzy możliwości dla lokalnych, uczciwych wykonawców.

Harmonogram wdrażania — kiedy lista zacznie działać?

Etap	Termin	Opis
Negocjacje z EBI	Wrzesień 2024 r.	Następne okienko rozmów z bankiem
Potencjalny start	Od przyszłego roku (2025)	Jeśli EBI zaakceptuje propozycję
Szersza reforma	2027 r.	Pełne wdrożenie reformy po zgodzie EBI

Wiceminister zaznaczył, że ostateczny termin uruchomienia listy zależy od stanowiska Europejskiego Banku Inwestycyjnego. „Najbliższe okienko negocjacji z EBI jest we wrześniu. Jeśli bank przychyli się do proponowanych zmian, to myślę, że lista mogłaby zacząć działać od przyszłego roku” — powiedział Bolesta.

Jakie inne zmiany czekają program?

Poza listą zaufanych wykonawców, reforma przynosi kilka istotnych zmian:

Rezygnacja z umów trójstronnych

Rząd porzucił pomysł umów trójstronnych między właścicielem domu, wojewódzkim funduszem ochrony środowiska a wykonawcą. Rozwiązanie to pojawiło się w trakcie konsultacji społecznych, ale uznano, że dodatkowo skomplikowałoby procedury. Zamiast tego pracuje się nad systemem zabezpieczeń (potencjalnie weksli) stosowanymi przy zaliczkowaniu inwestycji.

Elastyczność w zakresie prac termomodernizacyjnych

Kolejna zmiana dotyczy obowiązku przeprowadzenia pełnej termomodernizacji. Beneficjent programu nie będzie zmuszony do wykonania wszystkich prac wynikających z audytu energetycznego budynku — będzie mógł wybrać prace częściowe, jeśli będą dla niego bardziej opłacalne.

Wsparcie na termomodernizację wzrosło

Od lipca 2024 roku program oferuje wyższe wsparcie na wybrane prace termomodernizacyjne — dodatkowe 10 procent na określone inwestycje.

Redukcja zaległości w rozpatrywaniu wniosków

Wiceminister poinformował o znacznym postępie w likwidacji zaległości w programie. Na początku 2026 roku wartość nierozpatrzonych wniosków o płatność (mających powyżej 30 dni) wynosiła około 1,5 miliarda złotych. Do połowy lipca 2024 roku spadła do zaledwie około 60 milionów złotych.

Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska dokonały wypłat dotyczących 84 procent wniosków o płatność za 2025 rok, a w przypadku wniosków złożonych w 2026 roku — 42 procent. Bolesta wyraził optymizm: „Wydaje mi się, że za chwilę zejdziemy do ‘zera’ i ten problem przestanie istnieć”.

Co to oznacza dla właścicieli domów i wykonawców?

Dla właścicieli domów lista zaufanych wykonawców to gwarancja bezpieczeństwa. Będą mogli łatwo zidentyfikować firmy, które przeszły weryfikację i mają udokumentowaną historię realizacji projektów termomodernizacyjnych. To zmniejsza ryzyko oszustwa lub niskiej jakości prac.

Dla małych i średnich firm lista to szansa na zdobycie przewagi konkurencyjnej. Wykonawcy wpisani na listę będą postrzegani jako bardziej wiarygodni, co może przełożyć się na więcej zleceń. Jednocześnie kryteria mają być dostępne dla lokalnych przedsiębiorstw, a nie tylko dla dużych korporacji.

Dla sektora termomodernizacyjnego reforma oznacza oczyszczenie rynku. Eliminacja nieuczciwych firm poprawi reputację całej branży i zwiększy zaufanie do programu „Czyste Powietrze”.