ZUS zasypany wnioskami. Jak odzyskać pieniądze ze stażu pracy

Nowe przepisy pozwalają Polakom doliczyć do stażu pracy okresy, które dotąd nie były w pełni uwzględniane przy ustalaniu uprawnień pracowniczych — takie jak praca na umowie zlecenia, umowie agencyjnej czy prowadzenie działalności gospodarczej.

Zmiany sprawiły, że do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych trafiła lawina wniosków. Do końca kwietnia 2026 roku wpłynęło blisko 640 tys. wniosków o wydanie zaświadczeń potrzebnych do doliczenia nowych okresów do stażu pracy, a ZUS wydał już ponad milion zaświadczeń. Liczba aplikacji dodatkowo wzrosła po objęciu zmianami sektora prywatnego od 1 maja 2026 roku.

Dlaczego te zmiany są ważne dla pracowników?

Przez lata polska gospodarka zmieniała się, ale przepisy dotyczące stażu pracy pozostały niezmienione. Pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę budowali staż pracowniczy, ale osoby pracujące na zleceniu, umowach agencyjnych czy prowadzące własną działalność gospodarczą nie mogły w pełni wykorzystać tych okresów przy ustalaniu uprawnień u pracodawcy.

To była realna luka w systemie. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, na koniec grudnia 2024 roku pracę wyłącznie na podstawie umów zlecenia i pokrewnych wykonywało w Polsce 1497,7 tys. osób. To ogromna grupa pracowników, którzy gromadzili doświadczenie zawodowe, ale nie mogła ono wpłynąć na ich uprawnienia pracownicze.

Nowe przepisy zmieniają ten mechanizm. ZUS ma teraz potwierdzać wybrane okresy aktywności zawodowej, które dotąd nie zawsze były brane pod uwagę. To właśnie dlatego do Zakładu trafiła lawina wniosków — pracownicy chcą odzyskać należne im pieniądze i uprawnienia.

Co można doliczyć do stażu pracy?

Do stażu można teraz doliczyć okresy wykonywania:

• umów zlecenia
• umów agencyjnych
• prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej
• współpracy przy takiej działalności
• pracy za granicą (w wybranych przypadkach)

Warunkiem jest, aby te okresy były związane z odpowiednimi ubezpieczeniami w ZUS. Pracownik musi uzyskać zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a następnie przekazać je pracodawcy. Dopiero na tej podstawie dział kadr może ponownie przeliczyć staż pracy i przyznać uprawnienia wynikające z dłuższego okresu aktywności zawodowej.

Ile pieniędzy można odzyskać?

Stawka jest konkretna i dotyczy zarówno dni wolnych, jak i pieniędzy:

Uprawnienie	Przy stażu do 10 lat	Przy stażu powyżej 10 lat
Urlop wypoczynkowy	20 dni	26 dni
Dodatkowe dni wolnego	—	6 dni rocznie
Dodatek stażowy	Brak lub niski	Wyższy
Nagrody jubileuszowe	Mogą być niższe	Wyższe
Odprawy	Mogą być niższe	Wyższe

Co to oznacza: Dłuższy staż pracy może oznaczać prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego zamiast 20 — to nawet sześć dodatkowych dni wolnego w roku. W części zakładów dłuższy staż wpływa również na dodatek stażowy, nagrody jubileuszowe, odprawy albo inne świadczenia przewidziane w regulaminach i układach zbiorowych. W administracji publicznej, oświacie, samorządach i części dużych firm może to mieć realny wpływ na wynagrodzenie.

Kiedy zmiany zaczęły obowiązywać?

Nowe przepisy dotyczące stażu pracy zaczęły obowiązywać etapowo. Od 1 stycznia 2026 roku nowe zasady stosuje się wobec pracodawców z sektora finansów publicznych (administracja, oświata, samorządy). Od 1 maja 2026 roku przepisy zaczęły obowiązywać wobec pozostałych pracodawców z sektora prywatnego.

To oznacza, że coraz większa grupa pracowników może starać się o ponowne przeliczenie stażu pracy. Właśnie dlatego po maju liczba wniosków do ZUS znacznie wzrosła — pracownicy z sektora prywatnego również uzyskali prawo do skorzystania z nowych zasad.

Jak złożyć wniosek do ZUS?

Proces jest prosty i całkowicie elektroniczny. Wniosek można złożyć przez konto w ZUS:

1. Zaloguj się na swoje konto w ZUS
2. Wybierz formularz dotyczący zaświadczenia o okresach ubezpieczenia dla celów doliczania ich do stażu pracy
3. Część danych system uzupełnia automatycznie, ale warto sprawdzić poprawność informacji
4. Uzupełnij braki i dodaj wymagane dokumenty

Jeżeli w systemie ZUS nie ma wszystkich danych, mogą być potrzebne dodatkowe dokumenty — umowy, decyzje, potwierdzenia prowadzenia działalności albo inne dowody potwierdzające okres aktywności zawodowej. Im pełniejszy wniosek, tym mniejsze ryzyko zwrotu lub żądania dodatkowych informacji.

Po otrzymaniu zaświadczenia z ZUS trzeba je przekazać pracodawcy, który dokona przeliczenia stażu pracy i przyznania odpowiednich uprawnień.

Praktyczne znaczenie dla małych firm i samozatrudnionych

Zmiany mają szczególne znaczenie dla osób, które przez lata pracowały na zleceniu lub prowadziły własną działalność. Dla wielu z nich może to oznaczać realną zmianę w pracy i domowym budżecie. Pracownik, który przez 15 lat pracował na umowie o pracę, a następnie 5 lat na zleceniu, teraz może liczyć na 20-letni staż zamiast 15-letniego — i wszystkie wynikające z tego uprawnienia.

To również sygnał dla pracodawców, że formalne dokumentowanie przebiegu pracy ma znaczenie. Im bardziej zróżnicowane są formy zatrudnienia, tym większe znaczenie ma rzetelne dokumentowanie przebiegu pracy i składek ubezpieczeniowych. ZUS prowadzi szczegółowe konta ubezpieczonych, dlatego warto regularnie sprawdzać, czy wszystkie okresy aktywności zawodowej są tam prawidłowo zarejestrowane.